
(Kayakçı Baş Parmağı)
GENEL BİLGİLER
TANIMI: BaÅŸparmak eklemindeki bir veya daha fazla bağın aşırı ÅŸekilde gerilmesidir. İki veya daha fazla bağı kapsayan burkulmalar, tek bir baÄŸdan oluÂÅŸan burkulmalardan daha fazla yetersizliÄŸe neden olur. BaÄŸlar aşırı gerildiklerinde gerginlikleri yoÄŸunÂlaşır. Dolayısıyla ya kendi içinden, yada kemiÄŸe baÄŸÂlandığı noktada, daha zayıf olduÄŸu yerden koparlar. EÄŸer baÄŸ, kemiÄŸe baÄŸlandığı yerden koparken bir keÂmik parçasını da beraber kopartırsa, buna “avulsion kırığı” denir. Burkulmalar 3 çeÅŸittir.
-
Hafif (1. Derece)- Bazı baÄŸ liflerinde yırtılma varÂdır. Herhangi bir fonksiyon kaybı yoktur.
-
Orta (2. Derece)- Bağın bir parçası yırtılmıştır. BiÂraz fonksiyon kaybı vardır.
-
Ağır (3. Derece)- Bağın tamamen yırtılması veya ‘ tamamen kemikten kopmasıdır. Tam fonksiyon kayÂbı vardır. Ciddi burkulmalar cerrahi gerektirebilir.
ETKİLENEN VÜCUT PARÇALARI
-
Başparmağın metakarpofalangeal eklemini birarada tutan bağlar.
-
Sakatlık bölgesindeki periost, kaslar, sinirler, ten-donlar, ve kan damarları gibi dokular.
BELİRTİ VE BULGULAR
-
Sakatlık sırasında şiddetli ağrı.
-
BaÅŸparmak içinde hissedilen “patırtı” sesi veya yırÂtılma hissi.
-
Sakatlık bölgesinde hassasiyet.
-
Sakatlanan başparmakta şişlik ve kızarıklık.
-
Sakatlıktan biraz sonra oluşan morarma.
NEDENLERİ: BaÄŸlara yapılan baskı sonucu, el eklemlerinin geçici olarak normal yerlerinden çıkÂmaları. Parmak burkulmaları temas sporlarında ve el üzerine elin açık ve uzanmış olduÄŸu bir ÅŸekilde düşÂme olasılığının yüksek olduÄŸu aktivitelerde görülür.
SAKATLIK RİSKİNİN ARTMASI
-
Beyzbol, Amerikan futbolu, basketbol gibi özellikÂle topu yakalamayı gerektiren temas sporları.
-
Kayak (başparmak kayak sopasına takılabilir).
-
Daha önceden oluşmuş başparmak sakatlığı.
-
Zayıf derecede kas kuvveti ve kondisyonu.
NASIL ÖNLENİR: Bu tip sakatlık oluşturabilecek spor aktivitelerden önce, ilgili eklemleri bandajlayarak.
BEKLENTİLER
DOÄžRU SAÄžLIK BAKIMI
-
Doktor teÅŸhisi.
-
Rehabilitasyon sırasında kişisel bakım.
-
Başparmağın alçıya alınması veya bandajlanması.
-
Ciddi boyutlardaki burkulmalar için, cerrahi.
-
Rehabilitasyon için fizik tedavi.
TEŞHİS YÖNTEMLERİ
-
Kendi gözlemlediğiniz belirtiler.
-
Medikal özgeçmiş ve doktor kontrolü.
-
Bölgede muhtemel bir kırığın olmadığını teÅŸhis etÂmek için baÅŸparmak, el ve el bileÄŸi röntgeninin çekilÂmesi.
POTANSİYEL KOMPLİKASYONLAR
-
Normal aktivitelere tam iyileÅŸme saÄŸlanmadan döÂnülmesi sonucu uzayan iyileÅŸme süreci.
-
Başparmağın sürekli olarak sakatlanma eğilimi.
-
Bağın kemiğe bağlandığı noktada gelişen enflamasyon (periostit).
-
Bazen uzayan yetersizlik (parmaklar ile tutma haÂreketinde zorlanmak) durumu.
-
Tekrarlanan sakatlıklardan dolayı instabil ve artritik başparmak (bak. El Çıkığı).
MUHTEMEL SONUÇ: İlk defa oluÅŸan sakatlıkÂlarda, doÄŸru tedavi ve hareketliliÄŸe dönmeden önce iyileÅŸmek için yeterli zaman ayrılması, kalıcı bir saÂkatlığı önlemek için yeterlidir. Yırtılan baÄŸlar ve ten-donlar, kırılan kemikler kadar uzun iyileÅŸme sürecini gerektirirler. Normal iyileÅŸme zamanları:
-
Hafif (1. Derece)- 2-6 hafta.
-
Orta (2. Derece)- 6-8 hafta.
-
Ağır (3. Derece)- 8-10 hafta.
TEDAVİ YÖMTEMİ
İLK YARDIM: Hedef yırtılan baÄŸlara daha fazla zararı önlemektir. R.l.C.E (Rest=dinlenme, Ice=buz, C=kompresyon ve E=elevasyon (yükseltme) protoÂkolüne uyunuz .
TEDAVİNİN DEVAMI-Eğer doktor alçıya almaz, veya bandajlamazsa:
-
Her gün 3-4 kez, 20 dakika süre ile buz masajı uyÂgulayınız. Bir plastik torbaya koyacağınız buz parçaÂlarını veya buz torbasını, nemli bir havlu ile sarınız ve sakatlanan bölgenin üzerine koyunuz.
-
Sakatlıktan 72 saat sonra, eÄŸer daha iyi hissediyorÂsanız, buz yerine ısı tedavisi uygulayınız. Sakatlık bölgesinde, sıcaklık lambası, sıcak suya batırılmış havlu, sıcak suya girme, sıcak duÅŸ, ısı pedleri veya ısı veren kremler kullanabilirsiniz.
-
Eğer mümkünse, girdap banyosu uygulayınız.
-
ÅžiÅŸliÄŸi indirmek için, yavaşça ve sık aralıklar ile sakatlanan bölgeye yapılan masaj rahatlık saÄŸlayaÂcaktır.
İLAÇ
-
Hafif aÄŸrılar için, aspirin, asetaminofen veya ibuprofen içeren ilaçlar ve bölgeye ovarak uygulayacağıÂnız yaÄŸ veya kremler kullanabilirsiniz.
-
Doktorunuz:
Daha güçlü ağrı kesici. Ağrıyı azaltmak için, uzun etkili lokal anestetik enjeksiyonları. Enflamasyonu azaltmak için triamcinolone gibi kortikosteroid enjeksiyonlar verebilir.
AKTİVİTE: Doktorunuzun onayından sonra norÂmal aktivitelerinize yavaşça baÅŸlayınız.
DİYET: İyileÅŸme sürecinde yediÄŸiniz yemek mikÂtarını yaptığınız fiziksel aktiviteye göre dengeleyiÂniz. İyi bir saÄŸlık ve tedavi için gerekli olan enerji, protein, vitamin, mineral ve lif ihtiyacınızı farklı yiÂyecekler yiyerek karşılayınız.
REHABİLİTASYON
-
Destekleyici bandajlar veya alçıya ihtiyacınız olÂmadığında günlük rehabilitasyon egzersizlerine baÅŸÂlayabilirsiniz.
-
Egzersizlerden 10 dakika önce ve sonra buz masaÂjını uygulayınız.
Bu Yazi Bugun: 0 defa, Toplam: 31 defa okundu
