
GENEL BİLGİLER
TANIMI: El kemiklerinin herhangi birinde oluşan tam veya kısmi kırık.
ETKİLENEN VÜCUT PARÇALARI
-
El kemiklerinden herhangi birisi, fakat en sık olaÂrak naviküler kemik.
-
El bileÄŸi eklemi.
-
El ile parmaklar arasındaki eklemlerden herhangi birisi.
-
Sakatlık bölgesindeki kemikleri saran periost, siÂnirler, tendonlar ve kan damarları gibi yumuÅŸak doÂkular.
BELİRTİ VE BULGULAR
-
Kırılma bölgesinde oluşan dayanılmaz ağrı.
-
Kırık bölgesini saran yumuşak dokuların şişmesi.
-
Eğer kemik kırılması tam ise ve parçalar arasında aralık oluşmuş ise, gözle görülebilen bir deformite.
-
Kırılan bölgede dokunmaya karşı hassasiyet.
-
EÄŸer kan akışı engellenmiÅŸ ise, kırılan yerin ileriÂsinde oluÅŸan duyarsızlık ve soÄŸukluk.
NEDENLERİ: KemiÄŸe yapılan direkt bir darbe veÂya kemiÄŸe uygulanan endirekt stres. Endirekt stres elin dönmesinden veya ÅŸiddetli bir kas kasılmasından oluÅŸabilir.Â
SAKATLIK RİSKİNİN ARTMASI
-
Özellikle boks gibi, temas gerektiren sporlar.
-
Özellikle osteoporoz gibi kemik veya eklem hastaÂlığı geçmiÅŸi olma.
-
Yetersiz beslenme, özellikle kalsiyum eksikliği.
-
Cerrahi ve/veya anestezi gerektiÄŸinde, cerrahi risk, sigara, kas gevÅŸeticiler, uyuÅŸturucu ilaçlar, uyku ilaçÂları, insülin, sakinleÅŸtiriciler, beta-adrenerjik blokla-yıcılar veya kortikosteroidlerden dolayı artar.
NASIL ÖNLENİR
-
El sakatlıklarını önleyici malzemeler kullanarak.
-
Daha önceden oluÅŸmuÅŸ el sakatlıklarınız varsa, teÂmas gerektiren sporları yaparken eli bandajlama veÂya pedler ile koruyucu önlemler alarak.
BEKLENTİLER
DOÄžRU SAÄžLIK BAKIMI
-
Kırılan kemikleri yerine getirmeyi ve bölgenin haÂreketsizliÄŸini içeren doktor tedavisi.
-
Kırılan kemikleri tekrar eski durumuna getirmek için gerekli cerrahi.
-
Rehabilitasyon sırasında kişisel bakım.
TANI YÖNTEMLERİ
-
Kendi gözlemlediğiniz belirtiler.
-
Medikal özgeçmiş ve bir doktor kontrolü.
-
Sakatlığı tam olarak teÅŸhis etmek için sakatlık bölÂgesiyle beraber üst ve alt taraflarının röntgeninin çeÂkilmesi.
-
İlk röntgenler negatif ve aÄŸrılar devam ediyorsa, sakatlıktan 2 hafta sonra tekrar röntgen çekilmesi geÂrekir.
-
Röntgenlerde belli olmuyorsa, kırık oluÅŸtuÄŸunu teÂyit etmek için Technetium kemik taraması yapılmalıÂdır.
POTANSİYEL KOMPLİKASYONLAR
Sakatlık sırasında:
-
Kırılmanın, el bileÄŸi incinmesi olarak teÅŸhis edilÂmesi ve doÄŸru tedavide geç kalınması.
-
Åžok.
-
Sakatlanan bölgedeki veya yakınında olan sinirler, bağlar, tendonlar, kan damarları veya bağ dokularda oluşan baskı.
Tedavi veya cerrahiden sonra:
-
Kemiklerin kaynamaması veya kaynamada gecikÂme.
-
Sakatlanan bölgeye kan akışının kısıtlanması sonuÂcu kemik hücrelerinin ölümü (avasküler nekroz).
-
Çocuklarda normal kemik büyümesinin durması.
-
Eğer cerrahi gerekliyse veya sakatlanma sırasında deri yırtılmışsa, enfeksiyon oluşması.
-
Sakatlanan kemiklerin kısalması.
-
El sakatlıklarının tekrarlanma eğilimi.
-
Sakatlığın bir kaç kere tekrarlanmasından dolayı oluşan instabil veya artritik parmak eklemleri.
-
Aktivitelere kısa sürede dönmeden dolayı uzayan iyileşme süreci.
-
Alçıya alınmadan dolayı oluÅŸabilen problemler. Ek 2′ye bakınız.
MUHTEMEL SONUÇ: Herhangi bir kırığın tam olarak ne kadar sürede iyileÅŸeceÄŸini tahmin etmek imkansızdır. YaÅŸ, cinsiyet, daha önceki genel saÄŸlık durumu bu süreci etkileyen faktörlerdir. Bu sakatlık için iyileÅŸme süreci, kırılan kemiÄŸe göre, ortalama 2-4 aydır. Naviküler kemiÄŸin iyileÅŸme süreci 4 aydır. Kırılma bölgesinde bir oynama olmadığında, ve röntÂgen kemiklerin tam olarak kaynadığını gösterdiÄŸinde iyileÅŸme tamamlanmıştır.
TEDAVİ YÖNTEMİ
İLK YARDIM
-
Hastayı acile veya doktora götürmeden önce, elini ve el bileÄŸini desteklenmiÅŸ splint veya askı ile stabiÂlize ediniz.
-
Åžok olasılığını azaltmak için, hastayı battaniye veÂya benzeri örtüler ile sararak sıcak tutunuz.
-
R.l.C.E (Rest=dinlenme, Ice=buz, C=kompresyon ve E=elevasyon (yükseltme) protokolüne uyunuz .
-
Doktor kırılan el kemiÄŸini mümkünse cerrahi müdahale olmadan, fakat gerektiÄŸinde cerrahi ile birÂleÅŸtirecektir. Bu iÅŸlem hemen yapılmalıdır. Ayrılma olayından sonra 6 saat içinde manipülasyon yapılmaÂlıdır. Daha sonra, kanama ve vücut sıvılarının akmaÂsı hastanın ÅŸok geçirmesine neden olabilir. Aynı zaÂmanda bir çok doku elastikiyetini kaybederek normal durumuna dönmekte zorlanabilir.
TEDAVİNİN DEVAMI
-
Elin hareketsizliÄŸi önemlidir. Sakatlanan yerin üst ve alt tarafındaki eklemlerin etrafına splint koyarak veya alçıya alarak hareketsizlik saÄŸlanabilir. Alçı alındıktan sonra, elin bandajlanarak korunmaya ihtiÂyacı vardır.
-
96 saatten sonra yapılacak ısı tedavisi bölgeye olan kan dolaşımını arttıracak, iyileÅŸmeyi hızlandıracakÂtır. Isı lambası ve ısı pedleri alçıyı penetre edebilir.
-
Alçı alındıktan sonra her gün 3-4 kez, 15 dakika süre ile buz masajı uygulayınız. Bir buz parçası ile sakatlanan bölgenin üzerinde dairesel bir ÅŸekilde maÂsaj uygulayınız. Bu masajı, antrenmanlar veya müsaÂbakalardan 10 dakika önce de uygulayınız.
-
EÄŸer daha iyi hissediyorsanız, buz yerine ısı tedaÂvisi uygulayınız. Sakatlık bölgesine, sıcaklık lambaÂsı, sıcak suya batırılmış havlu, sıcak suya girme, sıÂcak duÅŸ, ısı pedleri veya ısı veren kremler uygulayaÂbilirsiniz.
-
Eğer mümkünse, girdap banyosu tedavisi uygulayınız.
İLAÇ - Doktorunuz:
-
Hafif ve orta ağrılar için asetaminofen,
-
Şiddetli ağrılar için daha etkili ağrı kesiciler verebilir.
AKTİVİTE
-
HareketsizleÅŸtirilmeyen diÄŸer kaslarınızı hareket ettiriniz. Kasların hareket için kasılmaları kırık nokÂtalarının yerleÅŸimini ve iyileÅŸmesini hızlandırır.
-
Tedavi sonunda normal aktivitelerinize yavaşça başlayınız.
-
Doktor izninden sonra rehabilitasyona baÅŸlayabilirsiniz.
DİYET
-
İyileÅŸme sürecinde yediÄŸiniz yemek miktarını yapÂtığınız fiziksel aktiviteye göre dengeleyiniz. İyi bir saÄŸlık ve tedavi için gerekli olan enerji, protein, vitaÂmin, mineral ve lif ihtiyacınızı farklı yiyecekler yiyeÂrek karşılayınız.
REHABİLİTASYON
-
Hareket etmekte rahatladığınız zaman günlük rehaÂbilitasyona baÅŸlayabilirsiniz. Egzersizlerden 10 dakiÂka önce ve sonra buz masajını uygulayınız.
Bu Yazi Bugun: 0 defa, Toplam: 54 defa okundu
BENZER YAZILAR:
